ਬਾਵਨ: ਟਰੰਪ ਦੀ ਭਰਮ-ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਹੀ ਇਕਲੌਤਾ ਰਸਤਾ
Samael.lol – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਇਰਾਨ ਬਾਰੇ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ Let me think through this ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ Let me think through this ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਹੀ ਇਕਲੌਤਾ ਵਿਕਲਪ ਹੈ। ਨਾਟੋ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ “ਕੂੜਾ” ਅਤੇ “ਬਿਮਾਰ ਲੋਕ” ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵੀ ਬਿਮਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਲੋਕ ਹਨ।
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਕੂੜਾ ਹਨ। ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕੂੜਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਕੂੜਾ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਖਤਰਨਾਕ, ਹਿੰਸਕ ਲੋਕ ਹਨ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਰ ਕੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਿਮ ਹਨ? ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਮੋਰਾਟੋਰੀਅਮ ਆਫ਼ ਅੰਡਰਸਟੈਂਡਿੰਗ (MOU) ਬਾਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜਿੱਤ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਰਾਨੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਤੱਕ ਆਏ-ਜਾਏ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ “ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਰੇਗਾ”।
ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਇਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਮੂਲ ਮੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗੱਲਬਾਤ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਆਇਆਤੋਲਾਹ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ‘ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਝੜਪਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਗੱਲਬਾਤਕਾਰਾਂ ਸਟੀਵ ਵਿਟਕੌਫ਼ ਅਤੇ ਜੈਰਡ ਕੁਸ਼ਨਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ “ਝੂਠੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟੋਲਾ” ਕਿਹਾ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ: ਇਰਾਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਤਾਕਤ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਆਪਣੀ ਭਰਮ-ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਅਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੱਧਸਥਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ “ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ” ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਜਲਡਮਰੂ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਇਰਾਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਇੱਕ-ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਥਿਆਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹ MOU ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਰੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਇਰਾਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਿਤੀ
ਇਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ‘ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਲਾਮੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਰੋਧ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿਰੋਧ ਹੁਣ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਘੱਟਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਮੱਧਸਥਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨੀ ਐਸਟੇਟਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤੇਲ ਵਿਕਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਜਲਡਮਰੂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। Let me think through this ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਹੀ ਇਕਲੌਤਾ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।
