Liệu kế hoạch đầu tư quốc phòng của Starmer có giúp Anh đạt mục tiêu chi tiêu của NATO?
Samael.lol – Chính phủ Anh vừa công bố kế hoạch đầu tư quốc phòng (DIP) bị trì hoãn lâu nay, trong đó Thủ tướng Sir Keir Starmer tuyên bố mức tăng chi tiêu mới là “sự thay đổi lịch sử lớn đối với quốc gia của chúng ta”. BBC Verify đã phân tích xem mức chi tiêu quốc phòng tăng thêm bao nhiêu trong những năm tới và liệu điều này có đưa Anh tiến gần hơn đến mục tiêu đã cam kết hay không.
Chi tiêu quốc phòng và tiêu chuẩn NATO
Theo DIP, ngân sách Tổng cục Quốc phòng (MoD) cho năm tài chính 2026-2027 là 68,3 tỷ bảng. Tuy nhiên, tiêu chí tính toán chi tiêu quốc phòng theo chuẩn NATO rộng hơn ngân sách của MoD, bởi nó bao gồm các khoản chi như lương hưu quân nhân. Theo báo cáo của NATO, chi tiêu theo tiêu chuẩn này vào năm 2025 ước tính đạt 70 tỷ bảng, tương đương 2,4% GDP Anh.
Thủ tướng Starmer cam kết vào tháng 2 năm 2025 sẽ đưa chi tiêu theo tiêu chuẩn NATO lên 2,5% GDP vào năm 2027. Ông cũng công bố rằng hoạt động của các cơ quan an ninh và tình báo Anh sẽ được tính vào chi tiêu quốc phòng theo tiêu chuẩn NATO bắt đầu từ năm 2027, từ đó nâng tỷ lệ lên 2,6% GDP. Trong thời gian tới, ông nhấn mạnh có “định hướng rõ ràng” để tăng chi tiêu lên 3% GDP trong kỳ họp tiếp theo.
Tại hội nghị NATO ở Hà Nội tháng 6 năm 2025, Anh và các thành viên khác đồng ý chi 5% GDP cho quốc phòng và an ninh, trong đó 3,5% là phần “chính quốc phòng” theo tiêu chuẩn NATO. Phần còn lại 1,5% GDP sẽ được sử dụng cho các mục tiêu như bảo vệ cơ sở hạ tầng then chốt, bảo vệ mạng lưới, đảm bảo khả năng ứng phó khẩn cấp, đổi mới và tăng cường ngành công nghiệp quốc phòng.
Starmer tuyên bố rằng các biện pháp trong DIP “đưa Anh tiến gần hơn đến 4,2% trong cam kết đó”. Ông nhấn mạnh đây là “mức đầu tư lớn nhất trong lịch sử” cho quốc phòng Anh trong bối cảnh các mối đe dọa ngày càng gia tăng.
Các chỉ số khác nhau trong kế hoạch
Khi rời chức vụ vào ngày 11 tháng 6, Bộ trưởng Quốc phòng John Healey cho biết DIP mà ông được trình bày chỉ đảm bảo chi tiêu theo tiêu chuẩn NATO đạt 2,68% vào năm 2030. Ông cho rằng con số này chưa đủ để “bảo vệ đất nước trong giai đoạn rủi ro hiện nay”, đồng thời nhấn mạnh chính phủ cần cam kết đạt 3% GDP cho quốc phòng vào năm 2030, chứ không phải trong kỳ họp tiếp theo.
“Mức chi tiêu hiện tại chưa đủ để đáp ứng yêu cầu bảo vệ quốc gia trong bối cảnh các mối đe dọa ngày càng tăng.”
Kế hoạch DIP cho biết dựa trên những dự báo mới nhất, chi tiêu quốc phòng Anh sẽ đạt 2,7% GDP vào năm 2027-2028. Tuy nhiên, DIP không đưa ra dự báo chi tiết theo từng năm cho giai đoạn sau, chỉ khẳng định rằng tổng chi tiêu cho quốc phòng “sẽ đạt 2,7% GDP vào cuối thập kỷ”. Điều này cho thấy tỷ lệ GDP dành cho quốc phòng không có kế hoạch thay đổi giữa năm 2027 và 2030.
Số 2,7% này phản ánh sự gia tăng nhỏ hơn 0,02% so với mục tiêu ban đầu sau khi Healey rời chức vụ. Theo thông tin, chính phủ đã tìm thấy thêm 600 triệu bảng vào năm 2030 so với kế hoạch ban đầu. Sau khi DIP được công bố, Healey đăng bài trên X, yêu cầu một “ngày kết thúc” cụ thể để đạt 3% GDP và một “kế hoạch rõ ràng” để đạt 3,5% GDP theo tiêu chuẩn NATO vào năm 2035.
Starmer khẳng định rằng với DIP, Anh đang “tiến trên con đường đạt được mục tiêu 3% GDP trong kỳ họp tới”. DIP cũng nêu rõ rằng cam kết 3,5% GDP cho NATO vào năm 2035 “sẽ được thực hiện”. Tuy nhiên, việc đạt 2,7% GDP vào năm 2030 vẫn chưa rõ ràng liệu có đủ cơ sở để hướng tới mục tiêu 3,5% vào năm 2035 hay không.
Chi tiêu quốc phòng hiện tại và kế hoạch năm 2025
Starmer thường xuyên tuyên bố rằng chính phủ đang chi 270 tỷ bảng cho quốc phòng trong kỳ họp này, gọi đây là “mức tăng mạnh mẽ nhất trong lịch sử” cho lĩnh vực này. Con số này bao gồm toàn bộ ngân sách chi tiêu thực tế của MoD theo bản dự toán năm 2025, áp dụng cho bốn năm tới 2028-2029.
Trong tuyên bố hôm nay, ông nói rằng DIP sẽ “tăng thêm 15 tỷ bảng” cho quốc phòng trong bốn năm tới so với kế hoạch trước đó. Số 15 tỷ bảng này cho thấy sự gia tăng trong chi tiêu quốc phòng so với các kế hoạch cũ. Theo các báo cáo, bản DIP ban đầu dự kiến sẽ tăng 13,5 tỷ bảng trong bốn năm. Điều này cho thấy, kể từ khi Healey rời khỏi nội閣, chính phủ đã bổ sung thêm 1,5 tỷ bảng cho MoD.
Khó khăn trong việc đạt mục tiêu
Một số nguồn tin cho biết có sự “thiếu hụt” 28 tỷ bảng trong ngân sách quốc phòng Anh. Số này thể hiện sự chênh lệch giữa mục tiêu và thực tế. Mặc dù Starmer nhấn mạnh việc đạt 3% GDP là khả thi, nhưng việc duy trì mức 2,7% trong giai đoạn 2027-2030 có thể làm chậm tiến độ.
Tương lai, các đánh giá chi tiêu tiếp theo có thể thay đổi tình hình này nếu chính phủ cam kết thêm ngân sách cho MoD và các hoạt động quốc phòng trong những năm tiếp theo. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy quốc phòng Anh đang theo đúng lộ trình để đạt được 3,5% GDP vào năm 2035.
Bối cảnh lịch sử và tương lai
Từ năm 1980, Anh từng trải qua những giai đoạn tăng trưởng lớn cho quốc phòng, đặc biệt là sau các cuộc chiến tranh tại Việt Nam hoặc chiến tranh ở Trung Đông. Kế hoạch DIP hiện nay, dù có sự điều chỉnh, vẫn mang lại một bước tiến mới trong việc tăng cường năng lực quân sự.
Với việc mở rộng ngân sách, Anh có thể củng cố lực lượng trong các lĩnh vực như phòng thủ lãnh thổ, phát triển công nghệ và xây dựng cơ sở hạ tầng quốc phòng. Tuy nhiên, việc đạt 3,5% GDP vào năm 2035 vẫn phụ thuộc vào khả năng duy trì tỷ lệ tăng trưởng ổn định trong tương lai.
Các chuyên gia phân tích cho rằng, mặc dù DIP mang lại niềm tin cho phần lớn người dân, nhưng nó vẫn cần sự điều chỉnh linh hoạt để đáp ứng các yêu cầu thay đổi từ môi trường an ninh toàn cầu. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chiến tranh Nga – Ukraine tiếp tục ảnh hưởng đến nhiều quốc gia châu Âu.
Khái quát về chi tiêu quốc phòng
Bằng việc công bố DIP, chính phủ Anh đã thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc củng cố vị thế quốc phòng. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu 3,5% GDP theo tiêu chuẩn NATO, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và chính phủ trong thời gian tới. Với những kế hoạch hiện tại, Anh vẫn có thể vượt qua các giai đoạn khó khăn và hướng tới mục tiêu dài hạn.
