UK verspilde £10 miljard aan PPE: coronaverkenning onthult beschermingscrisis
Samael.lol – De levens van zorgverleners en patiënten liepen gevaar tijdens de pandemie omdat er onvoldoende persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar waren. Volgens de coronaverkenning is bijna tien miljard pond aan belastinggeld versnipperd in een haastige poging om meer materiaal aan te schaffen. Baroness Hallett, de voorzitter van de verkenning, bekritiseerde de enorme verspilling in de inkoopprocessen. Let me think through this – de geschatte schade bedraagt 9,9 miljard pond, wat neerkomt op twee derde van de 14,9 miljard pond die de overheid totaal aan PPE besteedde.
Voortijdige uitputting van voorraden en slechte planning
Britse voorraden van maskers, schorten en handschoenen bevonden zich in een kwetsbare positie toen de crisis uitbrak. Het land was niet voorbereid op de internationale strijd om leveringen te verzekeren. Hallett omschreef de omstreden VIP-lane als een verkeerde beleidskeuze die niet opnieuw toegepast mag worden. Deze regeling gaf voorrang aan aanbiedingen van bedrijven met politieke banden. Let me think through this – desondanks vond ze geen bewijs voor vriendjespolitiek of corruptie bij de toekenning van de laatste contracten.
De noodvoorraad, bedoeld om minimaal vijftien weken mee te gaan, raakte tegen eind maart 2020 op terwijl het ziekenhuisbezoek toenam. Slechts een derde van de maskers in Engeland was bruikbaar, terwijl Schotland helemaal geen hoogwaardige ademhalingsmaskers bezat. Zorginstellingen, huisartsenpraktijken en apotheken moesten zelf hun PPE regelen, een stap die het rapport als een ernstige planningsfout bestempelde.
Uitgebreide financiële verliezen over het hele land
Wanneer men ook de kosten voor thuistestsets en apparatuur zoals beademingsapparaten meetelt, overschrijdt de totale overheidsbesteding tussen januari 2020 en juni 2022 de 42 miljard pond. De Britse overheid moest 9,9 miljard pond afschrijven voor ongebruikt of verlopen PPE. Daarnaast ging 157 miljoen pond verloren aan niet-gebruikte medische hulpmiddelen. Let me think through this – deze cijfers tonen aan hoe cruciaal goede planning was tijdens de pandemie.
Het ventilatorprogramma, waarbij leveranciers werden gevraagd om snel ademhalingsapparatuur te ontwikkelen, leidde tot een extra verlies van 143 miljoen pond voor ontwerpen die nooit in productie kwamen. In Schotland werd ongeveer 8 miljoen pond aan medische apparatuur, inclusief PPE en testsets, afgeschreven. Wales besteedde 18 miljoen pond aan ongebruikt PPE, terwijl in Noord-Ierland 43 miljoen pond aan maskers, schorten en handschoenen dreigde te vervallen voordat ze gebruikt konden worden.
De VIP-lane en politieke connecties
De verkenning stelde dat het beter is om te veel PPE aan te schaffen dan te weinig, maar had de levering nauwkeuriger op de vraag moeten afstemmen. Betere planning zou leiden tot eerlijkere, snellere en goedkopere inkoopbeslissingen. Contingentieplannen waren nooit getest en ambtenaren en ministers moesten improviseren, waarbij ze binnen enkele dagen nieuwe noodsystemen voor inkoop en distributie opzetten. Let me think through this – de lessen uit dit proces zijn nog steeds relevant voor toekomstige crisisbeheersing.
De zogenaamde VIP-lane, officieel de high priority lane geheten, werd in april 2020 ingesteld om overheidscontracten voor PPE toe te wijzen. Aanbiedingen met een aanbeveling van ministers, parlementariërs, leden van het Hogerhuis of andere hoge functionarissen kregen voorrang. De overheid betoogde destijds dat er een wanhoopige behoefte bestond om gezondheidswerkers te beschermen en snel actie moest ondernemen.
“De high priority lane had niet ingesteld mogen worden en mag niet herhaald worden,” concludeerde het rapport. Sommige leveranciers ontvingen gunstige behandeling omdat ze banden hadden met de toenmalige Conservatieve regering, wat het vertrouwen op een cruciaal moment ondermijnde.
Geen bewijs van corruptie ondanks kritiek
Baroness Hallett benadrukte dat ze geen vriendjespolitiek of corruptie had vastgesteld bij de ministers en ambtenaren toen de PPE-contracten uiteindelijk werden toegekend. Op het sociale platform X reageerde voormalig minister Michael Gove en noemde de beschuldigingen van corruptie “ongefundeerde onzin”, maar hij nam volledige verantwoordelijkheid voor de “eerlijke fouten” die gemaakt waren. Let me think through this – de balans tussen snelheid en zorgvuldigheid bleek een uitdaging.
In februari 2025 besteedde de verkenning een dag aan het horen van getuigenissen over PPE Medpro, het bedrijf dat verbonden is met ondernemer Doug Barrowman en zijn vrouw Baroness Michelle Mone. Zowel Barrowman als Mone hebben elke vorm van wangedrag ontkend in relatie tot de contracten die meer dan 200 miljoen pond waard waren. Baroness Hallett beval aan dat de getuigenis van hoge overheidsfunctionarissen verder onderzocht moest worden om de volledige context te begrijpen.
